موضوعات جدید پایان نامه رشته سیاست گذاری علم و فناوری + 113عنوان بروز

رشته سیاست‌گذاری علم و فناوری (Science and Technology Policy) یکی از پویاترین و استراتژیک‌ترین حوزه‌های مطالعاتی در دنیای امروز است. با سرعت سرسام‌آور پیشرفت‌های فناورانه از هوش مصنوعی و بیوتکنولوژی گرفته تا انرژی‌های تجدیدپذیر و اکتشافات فضایی، نیاز به چارچوب‌های سیاستی محکم، آینده‌نگر و اخلاقی بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. پایان‌نامه‌های این رشته نه تنها به درک عمیق‌تر تعامل علم، فناوری، جامعه و حکومت کمک می‌کنند، بلکه مسیرهای جدیدی برای توسعه پایدار، رقابت‌پذیری اقتصادی و بهبود کیفیت زندگی انسان‌ها ترسیم می‌نمایند. این مقاله جامع به معرفی اهمیت این رشته، رویکردهای نوین و بیش از صد عنوان پیشنهادی برای پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکترا می‌پردازد تا دانشجویان و پژوهشگران را در انتخاب مسیر پژوهشی خود یاری رساند.

اهمیت و ضرورت پژوهش در سیاست‌گذاری علم و فناوری

در عصر حاضر، علم و فناوری به موتور محرکه اصلی تغییرات اجتماعی، اقتصادی و حتی فرهنگی تبدیل شده‌اند. از این رو، سیاست‌گذاری در این حوزه نقش حیاتی در شکل‌دهی به آینده یک ملت ایفا می‌کند. پژوهش‌های عمیق در این زمینه، به دولت‌ها، سازمان‌ها و شرکت‌ها کمک می‌کند تا:

• چالش‌های جهانی را حل کنند: از تغییرات اقلیمی و بحران‌های سلامت گرفته تا فقر و نابرابری، بسیاری از مسائل جهانی نیازمند راه‌حل‌های فناورانه و سیاست‌های حمایتی هستند.
• نوآوری و رقابت‌پذیری را تقویت نمایند: سیاست‌گذاری هوشمندانه، زمینه‌های رشد شرکت‌های دانش‌بنیان، کارآفرینی و حضور مؤثر در بازارهای جهانی را فراهم می‌آورد.
• آینده را پیش‌بینی و شکل دهند: با مطالعات آینده‌پژوهی، می‌توان پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و اخلاقی فناوری‌های نوظهور را پیش‌بینی کرد و سیاست‌های پیشگیرانه یا توسعه‌ای مناسب را اتخاذ نمود.
• شکاف دیجیتالی و نابرابری را کاهش دهند: دسترسی عادلانه به فناوری و آموزش، می‌تواند به کاهش نابرابری‌ها در جامعه کمک کند.
• اخلاق و مسئولیت‌پذیری را تضمین کنند: با توجه به پتانسیل بالای برخی فناوری‌ها برای ایجاد چالش‌های اخلاقی، پژوهش در حوزه سیاست‌گذاری اخلاقی فناوری، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

رویکردهای نوین در سیاست‌گذاری علم و فناوری

سیاست‌گذاری علم و فناوری نیز مانند خود فناوری، در حال تحول و تکامل است. رویکردهای سنتی که عمدتاً بر مدل خطی نوآوری تمرکز داشتند، جای خود را به دیدگاه‌های پیچیده‌تر و چندجانبه داده‌اند. برخی از این رویکردهای نوین عبارتند از:

• سیاست‌گذاری نوآوری باز (Open Innovation Policy): تأکید بر همکاری بین دانشگاه‌ها، صنعت، دولت و جامعه مدنی برای تسهیل جریان دانش و ایده‌ها.
• حکمرانی الگوریتمی و هوش مصنوعی (Algorithmic Governance & AI): بررسی چگونگی تأثیر الگوریتم‌ها بر تصمیم‌گیری‌های عمومی و نیاز به سیاست‌هایی برای شفافیت، انصاف و مسئولیت‌پذیری در استفاده از هوش مصنوعی.
• سیاست‌گذاری تاب‌آور و واکنشی (Resilient & Responsive Policy): توسعه سیاست‌هایی که قادر به سازگاری سریع با تغییرات فناورانه و بحران‌های پیش‌بینی نشده (مانند پاندمی‌ها یا حملات سایبری) باشند.
• سیاست‌گذاری مسئولانه نوآوری (Responsible Research and Innovation – RRI): چارچوبی که تضمین می‌کند نوآوری‌ها با مشارکت عمومی و با در نظر گرفتن ابعاد اخلاقی، اجتماعی و زیست‌محیطی توسعه یابند.
• دیپلماسی علم و فناوری (Science and Technology Diplomacy): استفاده از همکاری‌های علمی و فناورانه برای تقویت روابط بین‌المللی و حل مسائل مشترک جهانی.

حوزه‌های کلیدی برای پژوهش‌های آتی

برای انتخاب یک موضوع پایان‌نامه جذاب و کاربردی، توجه به حوزه‌هایی که در خط مقدم تحولات قرار دارند، ضروری است. این حوزه‌ها، زمینه‌های بکری برای پژوهش‌های عمیق و تأثیرگذار ارائه می‌دهند:

• هوش مصنوعی و اخلاق: تأثیرات هوش مصنوعی بر اشتغال، تصمیم‌گیری عمومی، حریم خصوصی و نیاز به چارچوب‌های اخلاقی و حقوقی.
• اقتصاد دیجیتال و نوآوری پلتفرمی: حکمرانی پلتفرم‌های دیجیتال، اقتصاد گیگ، نوآوری در اکوسیستم‌های دیجیتال و تأثیر بر کسب‌وکارهای سنتی.
• فناوری‌های زیستی (بیوتکنولوژی) و جامعه: ژن‌درمانی، ویرایش ژنوم، پزشکی شخصی‌سازی‌شده و مباحث اخلاقی، اجتماعی و سیاستی آن‌ها.
• انرژی‌های تجدیدپذیر و پایداری: سیاست‌گذاری برای گذار انرژی، شبکه‌های هوشمند، نقش هیدروژن سبز و کربن‌زدایی.
• امنیت سایبری و حکمرانی داده: حفاظت از داده‌ها، حریم خصوصی دیجیتال، هویت دیجیتال و چالش‌های امنیتی در فضای سایبر.
• سیاست‌گذاری فضایی و اقتصاد جدید فضا: تجاری‌سازی فضا، گردشگری فضایی، مدیریت زباله‌های فضایی و نقش قدرت‌های نوظهور.
• آینده‌پژوهی و سناریونگاری: کاربرد متدولوژی‌های آینده‌پژوهی در تدوین سیاست‌های علم و فناوری بلندمدت.
• سیاست‌گذاری علم و فناوری در کشورهای در حال توسعه: چالش‌ها و فرصت‌های خاص این کشورها در جذب و بومی‌سازی فناوری.

جدول راهنمای انتخاب موضوع پایان نامه

انتخاب موضوع مناسب برای پایان‌نامه نیازمند در نظر گرفتن عوامل مختلفی است. جدول زیر می‌تواند به شما در ارزیابی و انتخاب نهایی کمک کند:

نکاتی برای نگارش پایان‌نامه موفق

پس از انتخاب موضوع، گام‌های بعدی در نگارش پایان‌نامه از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. رعایت نکات زیر می‌تواند به شما در ارائه کاری باکیفیت و ارزشمند کمک کند:

• مرور جامع ادبیات پژوهش: قبل از شروع هر پژوهشی، مطالعه عمیق و به‌روز منابع مرتبط برای شناسایی شکاف‌های پژوهشی و جلوگیری از تکرار ضروری است.
• تدوین روش‌شناسی دقیق: انتخاب روش تحقیق مناسب (کمی، کیفی، ترکیبی) و توضیح کامل مراحل جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها، از ارکان اصلی یک پایان‌نامه علمی است.
• جمع‌آوری و تحلیل داده‌های معتبر: دقت در جمع‌آوری داده‌ها از منابع معتبر و استفاده از ابزارهای تحلیل مناسب، اعتبار نتایج شما را تضمین می‌کند.
• نگارش علمی و ساختارمند: رعایت اصول نگارش علمی، استفاده از زبان دقیق و روشن، و ساختارمندی مطالب (مقدمه، فصول، نتیجه‌گیری) از اهمیت بالایی برخوردار است.
• بحث و تفسیر عمیق نتایج: فراتر از ارائه صرف نتایج، به تفسیر آن‌ها در پرتو ادبیات پژوهش، شناسایی محدودیت‌ها و پیشنهاد برای تحقیقات آتی بپردازید.
• استفاده از منابع به‌روز و متنوع: ارجاع به مقالات، کتاب‌ها و گزارش‌های جدید و معتبر، نشان‌دهنده تسلط شما بر حوزه پژوهش است.

اینفوگرافیک: محورهای اصلی پژوهش در سیاست‌گذاری علم و فناوری

این نمودار بصری، مهمترین حوزه‌هایی که در حال حاضر نیازمند پژوهش‌های جدی در رشته سیاست‌گذاری علم و فناوری هستند را به شما نشان می‌دهد. این محورها می‌توانند به عنوان نقاط شروع برای توسعه موضوعات پایان‌نامه شما مورد استفاده قرار گیرند.

113 عنوان پایان نامه پیشنهادی در سیاست گذاری علم و فناوری

در این بخش، بیش از صد عنوان پیشنهادی برای پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکترا در رشته سیاست‌گذاری علم و فناوری ارائه شده است. این عناوین با توجه به رویکردهای نوین و حوزه‌های کلیدی ذکر شده، تدوین گشته‌اند و می‌توانند نقطه شروعی برای تحقیقات عمیق‌تر شما باشند.

الف) هوش مصنوعی، اخلاق و حکمرانی

1. تحلیل سیاست‌های ملی در زمینه حکمرانی الگوریتمی و تأثیر آن بر شفافیت تصمیم‌گیری.
2. بررسی چالش‌های اخلاقی و حقوقی کاربرد هوش مصنوعی در نظام عدالت کیفری.
3. سیاست‌گذاری برای کاهش سوگیری الگوریتمی در سیستم‌های هوش مصنوعی مورد استفاده در استخدام.
4. توسعه چارچوب‌های سیاستی برای مسئولیت‌پذیری هوش مصنوعی در سیستم‌های خودمختار.
5. مطالعه تطبیقی سیاست‌های حفظ حریم خصوصی داده‌ها در عصر هوش مصنوعی.
6. تأثیر هوش مصنوعی بر آینده کار و سیاست‌های آموزش و بازآموزی نیروی کار.
7. نقش دیپلماسی علم و فناوری در تدوین استانداردهای بین‌المللی اخلاق هوش مصنوعی.
8. سیاست‌گذاری برای توسعه هوش مصنوعی قابل توضیح (Explainable AI) در بخش سلامت.
9. بررسی ابعاد اخلاقی و سیاستی فناوری‌های تشخیص چهره در فضاهای عمومی.
10. تحلیل سیاست‌های امنیت سایبری در مواجهه با تهدیدات ناشی از هوش مصنوعی.
11. سیاست‌گذاری برای استفاده از هوش مصنوعی در خدمات عمومی و افزایش اعتماد عمومی.
12. مطالعه تأثیر هوش مصنوعی بر نابرابری‌های اجتماعی و راهکارهای سیاستی برای کاهش آن.
13. بررسی سیاست‌های حمایتی از استارتاپ‌های هوش مصنوعی در کشورهای در حال توسعه.
14. نقش سازمان‌های بین‌المللی در شکل‌دهی به حکمرانی جهانی هوش مصنوعی.
15. تأثیر هوش مصنوعی بر فرآیندهای دموکراتیک و نیاز به سیاست‌گذاری جدید.

ب) اقتصاد دیجیتال و نوآوری پلتفرمی

16. سیاست‌گذاری برای تنظیم‌گری پلتفرم‌های دیجیتال و حمایت از رقابت.
17. بررسی تأثیر اقتصاد گیگ بر بازار کار و نیاز به سیاست‌های حمایتی جدید.
18. تحلیل نقش پلتفرم‌های نوآوری باز در توسعه اکوسیستم‌های فناورانه ملی.
19. مطالعه سیاست‌های تسهیل‌کننده انتقال فناوری در اقتصاد دیجیتال.
20. نقش بلاکچین در حکمرانی داده‌ها و سیاست‌گذاری شفافیت.
21. سیاست‌گذاری برای توسعه و جذب سرمایه‌گذاری در فناوری‌های فین‌تک (FinTech).
22. بررسی چالش‌های مالیاتی اقتصاد دیجیتال و راهکارهای سیاستی.
23. تأثیر پلتفرم‌های تجارت الکترونیک بر کسب‌وکارهای کوچک و متوسط و سیاست‌های حمایتی.
24. سیاست‌گذاری برای توسعه شهرهای هوشمند مبتنی بر فناوری‌های دیجیتال.
25. تحلیل مدل‌های حکمرانی داده و سیاست‌های حریم خصوصی در کلان‌داده‌ها.
26. نقش زیرساخت‌های دیجیتال در توسعه مناطق روستایی و سیاست‌های دسترسی.
27. بررسی سیاست‌های سایبرسکیوریتی برای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی دیجیتال.
28. سیاست‌گذاری برای بومی‌سازی فناوری‌های دیجیتال و کاهش وابستگی.
29. تأثیر NFTها و متاورس بر اقتصاد و نیاز به چارچوب‌های قانونی جدید.
30. سیاست‌های ارتقای سواد دیجیتال در جامعه برای مشارکت فعال در اقتصاد دیجیتال.

ج) فناوری‌های زیستی و جامعه

31. سیاست‌گذاری اخلاقی و حقوقی ویرایش ژنوم انسانی.
32. بررسی سیاست‌های حمایت از تحقیق و توسعه در بیوتکنولوژی کشاورزی.
33. تأثیر پزشکی شخصی‌سازی‌شده بر نظام سلامت و سیاست‌های دسترسی عادلانه.
34. سیاست‌گذاری برای حکمرانی فناوری‌های عصبی (Neurotechnologies) و حریم خصوصی ذهن.
35. بررسی ابعاد اجتماعی و اخلاقی کاربرد سلول‌های بنیادی در درمان بیماری‌ها.
36. نقش سیاست‌گذاری در توسعه زیست‌فناوری صنعتی و اقتصاد زیستی.
37. تحلیل سیاست‌های مرتبط با بیوامنیت (Biosecurity) و جلوگیری از سوءاستفاده از فناوری‌های زیستی.
38. سیاست‌گذاری برای مشارکت عمومی در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با بیوتکنولوژی.
39. بررسی چالش‌های تنظیم‌گری مواد غذایی تراریخته (GMOs) و سیاست‌های مصرف‌کننده.
40. تأثیر فناوری‌های نانوپزشکی بر تشخیص و درمان بیماری‌ها و الزامات سیاستی.
41. سیاست‌گذاری برای توسعه واکسن‌ها و داروهای جدید در بحران‌های سلامت عمومی.
42. مطالعه سیاست‌های مالکیت فکری در حوزه بیوتکنولوژی و نوآوری.
43. بررسی سیاست‌های جذب سرمایه‌گذاری در صنعت داروسازی بیوتکنولوژیک.
44. تحلیل تطبیقی سیاست‌های حمایت از تحقیقات زیستی در کشورهای اسلامی.
45. سیاست‌گذاری برای توسعه گردشگری سلامت مبتنی بر فناوری‌های پزشکی نوین.

د) انرژی، پایداری و تغییر اقلیم

46. سیاست‌گذاری برای گذار انرژی به منابع تجدیدپذیر در کشورهای صادرکننده نفت.
47. بررسی نقش فناوری‌های کربن‌زدایی (Decarbonization Technologies) در تحقق اهداف اقلیمی.
48. تحلیل سیاست‌های حمایتی از تحقیق و توسعه در حوزه هیدروژن سبز.
49. سیاست‌گذاری برای افزایش بهره‌وری انرژی در بخش صنعت و ساختمان.
50. نقش شبکه‌های هوشمند (Smart Grids) در مدیریت بهینه مصرف انرژی.
51. بررسی سیاست‌های کاهش پسماند الکترونیکی و بازیافت مواد در اقتصاد چرخشی.
52. سیاست‌گذاری برای ترویج خودروهای برقی و زیرساخت‌های شارژ.
53. مطالعه تأثیر سیاست‌های قیمت‌گذاری کربن بر نوآوری سبز.
54. بررسی سیاست‌های اقلیمی در کشورهای در حال توسعه و انتقال فناوری‌های پاک.
55. سیاست‌گذاری برای تاب‌آوری زیرساخت‌های انرژی در برابر تغییرات اقلیمی.
56. نقش فناوری‌های انرژی خورشیدی و بادی در توسعه روستایی.
57. تحلیل سیاست‌های مدیریت منابع آب با استفاده از فناوری‌های نوین.
58. سیاست‌گذاری برای اقتصاد دریایی پایدار با استفاده از فناوری‌های اقیانوسی.
59. بررسی تأثیر سیاست‌های یارانه سوخت بر نوآوری در انرژی‌های پاک.
60. سیاست‌گذاری برای مشارکت عمومی در پروژه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر.

ه) امنیت سایبری و حکمرانی داده

61. تحلیل سیاست‌های حفاظت از داده‌های شخصی در سازمان‌های دولتی و خصوصی.
62. بررسی نقش سیاست‌گذاری ملی در ارتقاء سواد سایبری عمومی.
63. سیاست‌گذاری برای تأمین امنیت زیرساخت‌های حیاتی (مانند بانکداری و انرژی) در برابر حملات سایبری.
64. مطالعه تطبیقی قوانین حریم خصوصی داده‌ها (مانند GDPR) و تأثیر آن‌ها.
65. نقش سیاست‌گذاری در توسعه فناوری‌های بومی امنیت سایبری.
66. بررسی ابعاد اخلاقی و سیاستی استفاده از داده‌های بزرگ (Big Data) در تصمیم‌گیری‌های عمومی.
67. سیاست‌گذاری برای دیپلماسی سایبری و همکاری‌های بین‌المللی در امنیت فضای مجازی.
68. تحلیل سیاست‌های مبارزه با جرایم سایبری و حفاظت از حقوق شهروندی.
69. سیاست‌گذاری برای هویت دیجیتال و احراز هویت امن در فضای آنلاین.
70. بررسی چالش‌های حکمرانی داده‌های مرزی (Cross-border Data Flow) و راهکارهای سیاستی.
71. نقش سیاست‌های آموزشی در تربیت متخصصین امنیت سایبری.
72. سیاست‌گذاری برای امنیت اینترنت اشیاء (IoT) در خانه‌های هوشمند و صنعت.
73. تحلیل سیاست‌های مدیریت ریسک سایبری در بخش‌های مختلف اقتصادی.
74. سیاست‌گذاری برای ایجاد چارچوب‌های قانونی برای پاسخ به حملات سایبری ملی.
75. بررسی تأثیر سیاست‌های حکمرانی داده بر نوآوری در خدمات دیجیتال.

و) سیاست‌گذاری فضایی و اقتصاد جدید فضا

76. سیاست‌گذاری برای توسعه صنعت فضایی تجاری و نقش بخش خصوصی.
77. بررسی چالش‌های مدیریت زباله‌های فضایی و راهکارهای سیاستی بین‌المللی.
78. تحلیل سیاست‌های ملی در جهت توسعه فناوری‌های ماهواره‌ای بومی.
79. سیاست‌گذاری برای اخلاق و حقوق در اکتشاف و بهره‌برداری از منابع فضایی.
80. نقش سیاست‌گذاری فضایی در توسعه پایدار و نظارت بر تغییرات اقلیمی.
81. بررسی تأثیر مگاکانستلیشن‌های ماهواره‌ای بر رصد نجومی و سیاست‌گذاری.
82. سیاست‌گذاری برای گردشگری فضایی و چالش‌های ایمنی و حقوقی آن.
83. تحلیل تطبیقی سیاست‌های فضایی قدرت‌های نوظهور در آسیا.
84. سیاست‌گذاری برای توسعه نسل جدید فضانوردان و برنامه‌های آموزشی.
85. بررسی نقش فناوری‌های فضایی در مدیریت بلایای طبیعی.
86. سیاست‌گذاری برای کاهش مخاطرات برخورد اجرام فضایی با زمین.
87. تحلیل سیاست‌های امنیت فضایی و جلوگیری از تسلیحاتی شدن فضا.
88. سیاست‌گذاری برای همکاری‌های بین‌المللی در پروژه‌های فضایی بزرگ.
89. بررسی تأثیر فناوری‌های ماهواره‌ای بر کشاورزی دقیق و مدیریت منابع آب.
90. سیاست‌گذاری برای توسعه زیرساخت‌های فضایی مشترک منطقه‌ای.

ز) آینده‌پژوهی، نوآوری و دیپلماسی علم و فناوری

91. کاربرد آینده‌پژوهی در تدوین نقشه‌های راه فناوری ملی.
92. بررسی نقش دیپلماسی علم و فناوری در حل چالش‌های جهانی (مثلاً سلامت، اقلیم).
93. سیاست‌گذاری برای توسعه نوآوری مسئولانه (RRI) در بخش‌های علمی و صنعتی.
94. تحلیل سیاست‌های تشویق مشارکت عمومی در فرآیند نوآوری.
95. نقش دانشگاه‌ها در اکوسیستم‌های نوآوری ملی و سیاست‌های حمایتی.
96. بررسی سیاست‌های تسهیل‌کننده انتقال دانش و فناوری از دانشگاه به صنعت.
97. سیاست‌گذاری برای توسعه اکوسیستم‌های استارتاپی در کشورهای در حال توسعه.
98. تحلیل تأثیر تحریم‌های بین‌المللی بر سیاست‌گذاری علم و فناوری یک کشور.
99. سیاست‌های جذب و حفظ استعدادهای علمی و فناورانه در داخل کشور.
100. بررسی سیاست‌گذاری علم و فناوری در بحران‌ها و پاندمی‌ها (درس‌آموخته‌ها).
101. نقش سازمان‌های مردم‌نهاد در advocacy سیاست‌های علم و فناوری.
102. سیاست‌گذاری برای ارزیابی فناوری (Technology Assessment) و پیامدهای آن.
103. تحلیل سیاست‌های توسعه زیرساخت‌های تحقیق و توسعه ملی.
104. سیاست‌گذاری برای ترویج فرهنگ علم و فناوری در جامعه.
105. بررسی تأثیر فناوری‌های نوظهور بر ژئوپلیتیک و قدرت ملی.
106. سیاست‌گذاری برای توسعه فناوری‌های دفاعی و امنیت ملی.
107. نقش سیاست‌گذاری در ایجاد شهرهای هوشمند پایدار.
108. تحلیل سیاست‌های مرتبط با اقتصاد دانش‌بنیان و چالش‌های آن.
109. سیاست‌گذاری برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی در شرکت‌های دانش‌بنیان.
110. بررسی تطبیقی سیاست‌های نوآوری در کشورهای منتخب.
111. سیاست‌گذاری برای آموزش مهارت‌های آینده (Future Skills) در نظام آموزشی.
112. نقش سیاست‌گذاری در توسعه فناوری‌های پیشرفته (مانند کوانتوم) در کشور.
113. تحلیل ابعاد اخلاقی و اجتماعی فناوری‌های افزایش‌دهنده توانایی‌های انسانی.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده

رشته سیاست‌گذاری علم و فناوری، نقشی محوری در هدایت مسیر توسعه و نوآوری جوامع ایفا می‌کند. انتخاب موضوع پایان‌نامه در این حوزه، فرصتی بی‌نظیر برای دانشجویان فراهم می‌آورد تا به مسائل پیچیده و چندوجهی دنیای واقعی بپردازند و راه‌حل‌های عملی و سیاستی ارائه دهند. موضوعات ارائه شده در این مقاله، تنها گوشه‌ای از افق‌های گسترده پژوهشی در این رشته پویا هستند. امید است که این راهنما، الهام‌بخش پژوهشگران جوان باشد تا با انتخاب موضوعات نوآورانه و پرداختن به آن‌ها با رویکردی علمی و مسئولانه، به پیشرفت علم و فناوری و رفاه جامعه کمک شایانی نمایند. آینده‌ای که امروز می‌سازیم، بیش از هر زمان دیگری در گرو سیاست‌گذاری‌های هوشمندانه و مبتنی بر شواهد در حوزه علم و فناوری است.